De Heks van Almen

In 1472 vond op het kerkplein in Almen de eerste heksenverbranding van Nederland plaats. Dit jaar speelt op dezelfde plek een voorstelling over deze onvoorstelbare gebeurtenis.

Als Aleyda in haar eigen huis wordt opgepakt en meegesleurd naar een bedompte kerker in Zutphen heeft zij geen idee wat de reden van haar vasthouding is. Pas wanneer haar dochter Greetje haar komt opzoeken wordt het duidelijk: Aleyda, de eigenzinnige vrouw die haar krachten en kennis van geneeskundige kruiden gebruikt bij haar werk als vroedvrouw, wordt verdacht van hekserij.

Het einde van de heks van Almen markeerde het begin van eeuwen vrouwenonderdrukking. De gevolgen van de heksenverbrandingen zijn nog steeds actueel, maar Theatermakers Achterhoek zoekt naar het licht in dit verhaal door het verleden en heden te mengen. Een must see voor iedereen met een vrije geest.

Een greep uit de reacties van ons publiek

-Een prachtige voorstelling die dwars door mijn ziel sneed-
Vera H.

-Betoverend, schokkend, ontroerend. Superlatieven schieten te kort voor theaterstuk ‘De Heks van Almen’-
Ariane G.

-Deze bijzondere voorstelling op een unieke locatie of eigenlijk op dé plek waar dit verhaal zich afspeelde, moet je gezien hebben-
Pien P.

-Het indrukwekkende samenspel tussen moeder en dochter zoog ons vanaf het begin helemaal het verhaal in-
Fréderique M.

-Ik gun het veel meer mensen deze voorstelling met haar hoopvolle einde te zien-
Henk v. Z.

 

Lees hier meer over de ontstaansgeschiedenis van de voorstelling

Drie jaar geleden hoorde Manja dat de eerste heksenverbranding van Nederland in 1472 had plaatsgevonden in Almen, het dorp waar zij woont. Het bericht over deze verschrikkelijke gebeurtenis uit het verleden van haar geliefde dorp, bracht bij haar een enorme schok teweeg. Almen is een bijzonder dorp, altijd gastvrij en vriendelijk. Het was moeilijk te bevatten dat zoiets vreselijks juist hier had plaats gevonden. Het idee om van Aleyda’s verhaal een voorstelling te maken liet haar niet meer los. Zij begon met het verzamelen van materiaal en kennis om het toneelstuk te kunnen schrijven. Haar vriendin en collega bij Theatermakers Achterhoek, schrijfster/regisseur Heleen Verburg was hier vanaf het begin nauw bij betrokken.

Link naar het heden
Tijdens het onderzoek werd het steeds duidelijker dat de gevolgen van de heksenverbrandingen nog steeds invloed hebben op vrouwen in de huidige maatschappij – gaan staan voor je eigen talenten en krachten, je uit durven spreken – het zijn onderwerpen waar vrouwen nog steeds veel mee worstelen. Toen het verband met de heksenvervolgingen zo duidelijk naar boven kwam, werd het niet alleen een stuk over de historische gebeurtenis, maar ontstond de link naar het heden.

Het celibaat
Eerherstel voor Aleyda, was de reden voor dorpsgenoot mr. Elsje August de Meijer om onderzoek te doen naar de gebeurtenis en er een essay over te schrijven. Waarom is deze onschuldige vrouw op de brandstapel beland? In haar essay stelt Elsje dat dit in relatie zou kunnen staan met de invoering van het celibaat. Aleyda was de dienstmaagd van de pastoor en woonde bij hem op de pastorie. Grote kans dat dit een rol speelde in haar veroordeling. Het essay van Elsje heeft veel inzichten gebracht.

Nieuwe ontdekking
In december 2019, toen de theatertekst al af was, stuitte Jacobus Trijsburg, een bevriend historicus, onverwacht op ingrijpende nieuwe informatie. In de archieven van het Bisdom Utrecht trof hij een document aan, waaruit blijkt dat pastoor Henricus ten Nijenhave en zijn ‘dienstmaagd’ Aleyda een buitenechtelijk kind hadden, waar de pastoor in 1450 absolutie voor had gekregen. Ten tijde van de verbranding hadden Aleyda en de pastoor dus een volwassen dochter! Dit gegeven was dusdanig ingrijpend dat Manja besloot de tekst te herschrijven en de première uit te stellen. De rol van vriendin maakte plaats voor die van de dochter van de vermeende heks.

Ontwikkelingen
Vanaf maart 2020 ontwikkelden we de tekst verder door, samen met actrice Marloes IJpelaar, die de rol van dochter Greetje speelde. Julia Bedner nam in augustus 2020 de rol van Greetje over, waarmee de tekst en rol van de dochter in de tweede akte weer verder ontwikkelden. Heel bijzonder, omdat Julia daadwerkelijk Manja’s dochter is. Ondertussen componeerde Manja’s neef Ilan Bedner de fantastische muziek voor de voorstelling. Een samenwerking die zich bij de eerste voorstelling van Theatermakers Achterhoek al had bewezen. De muziek werd daarbij gespeeld door het bevlogen strijkkwartet van Julia.

Dialect
Omdat het stuk over Almen gaat was het voor ons van het grootste belang om het dorp goed tot zijn recht te laten komen. Daarom gebruiken wij namen die hier voorkomen en ook de namen van boerderijen, die hier in 1472 al stonden. En dan het dialect. In geen twee dorpen is het dialect hetzelfde. Zelfs binnen Almen spreekt niet elke oorspronkelijke Almenaar hetzelfde dialect. En we hebben natuurlijk geen idee hoe het dialect 549 jaar geleden klonk! We hebben er daarom voor gekozen om alleen de eerste bladzijden van het stuk in dialect te spreken. Dorpsgenoot Henny Jeronimus heeft deze teksten voor ons vertaald en ingesproken.

Corona
Alles was klaar voor de start van de repetities toen het coronavirus roet in het eten gooide. De première werd voor de tweede keer verplaatst en er moest een nieuwe locatie worden gevonden, aangezien het Kamertheater – onderdak van Theatermakers Achterhoek – te klein is om het publiek op voldoende afstand te kunnen ontvangen. Daarom is het bijzonder dat dit stuk dánkzij het coronavirus in première ging op het kerkplein in Almen, de plaats van de oorspronkelijke verbranding van Aleyda.

Systeem-opstelling
Vanuit onze ervaring met familie- en bedrijfsopstellingen weten wij wat een diepe invloed en heling systeemopstellingen kunnen bewerkstelligen. Daarom hebben wij dit toneelstuk, dat gaat over een diep trauma van ons huidige systeem – onze maatschappij – geschreven met deze werkwijze in gedachten.

De samenwerking van oude rotten in het vak met jonge getalenteerde mensen is een bron van inspiratie en plezier gebleken bij het maken van deze productie. Dat wij met deze voorstelling aandacht mogen besteden aan deze traumatische periode in de geschiedenis en Aleyda in ere mogen herstellen, raakt ons diep.

Bekijk hier wie er allemaal meewerkt aan de productie

Manja Bedner – schrijfster, actrice en producent
Heleen Verburg – regisseur, dramaturg en medetekstontwikkeling
Julia Bedner – actrice, medetekstontwikkeling en producent
Marloes IJpelaar – medetekstontwikkeling
Ilan Bedner – componist
Myrthe van der Mullen en Julia Bedner – viool,
Rodo Nijhoff – altviool, Gied van Oorschot – cello,
Elvire Trijsburg – kostuums
Noa Broodman, Peter Bedner, Micha Wiertz,
Gerwin Huurnink en Merlijn Bedner – decor
Sabine Wernink, Bertha Koerhuis – spinnen en breien
Vincent Tollenaar – fotografie
John Hogenkamp – techniek
Hanneke Huurnink en Rob van Hilten – productie
Stien Huurnink – catering
Manon Vonkeman – PR
Elsje August de Meijer en Jacobus Trijsburg – historische adviezen
Henny Jeronimus – dialect

Wil je graag op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen?
Meld je dan hier aan voor de speciale nieuwsbrief. Of volg ons op onze social mediakanalen:

Speeldata & Tickets

De voorstellingen van mei zijn verplaatst. De nieuwe data vind je hieronder.

Data: 18, 19 & 20 juni / 25, 26 & 27 juni / 2, 3 & 4 juli / 16, 17 & 18 juli
Locatie: De kerk in Almen (Dorpsstraat 36)
Data: 23, 24 & 25 juli / 30, 31 juli & 1 augustus / 6, 7 & 8 augustus / 13, 14 & 15 augustus
Locatie: Het kerkplein in Almen (Dorpsstraat 32)
Tijd: 20:00 tot 21:30 uur
Entree: €22,50 (inclusief koffie of thee bij aankomst)

Je bent van harte uitgenodigd om na de voorstelling te blijven voor een drankje en een nagesprek met de makers. Je kunt een ticket inclusief drankje kopen (sap/wijn/bier) voor na de voorstelling, kijk daarvoor bij ‘kaartsoort’. 

Coronaregels

Om het theaterbezoek voor jou, andere bezoekers en onze medewerkers veilig te houden hebben we de volgende maatregelen en regels. Hierbij volgen we het landelijke protocol voor theaters en de richtlijnen van het RIVM.

We vragen je om je hieraan te houden zodat we samen en veilig kunnen genieten van ‘De Heks van Almen’.

  • Je ticket blijft geldig voor een andere datum als de voorstelling verplaatst moet worden vanwege corona.
  • Kom je met meer dan één huishouden? Laat het ons dan van tevoren even weten via info@kamertheater.nl. Vermeld in de mail het aantal huishoudens en het aantal personen per huishouden. Dan kunnen we daar rekening mee houden.
  • Kom alleen als jij en je huisgenoten geen gezondheidsklachten hebben. Onze vrijwilligers zullen dit aan alle bezoekers vragen bij binnenkomst.
  • Houd 1,5 meter afstand.
  • Er staat op verschillende punten desinfecterende handgel. Maak hier gebruik van.
  • Kaartjes zijn alleen online te koop. Reserveren is niet mogelijk.
  • Je bent vanaf 30 minuten voor aanvang van de voorstelling welkom.
  • Bij aankomst krijg je een kopje koffie of thee.
  • Het tonen van je ticket op je mobiel of print is voldoende.
  • Als je met iemand samen naar de voorstelling gaat waar je niet mee samenwoont, mag je niet naast elkaar zitten. Dit mag alleen als je samenwoont.
  • Kom met maximaal 2 personen of je huishouden.
  • Onze vrijwilligers begeleiden je naar de juiste stoel. We vragen hiervoor je begrip.
  • Na afloop van de voorstelling vragen we je de ruimte te verlaten op aanwijzingen van onze vrijwilligers. Dit is belangrijk zodat je elkaar niet tegenkomt bij het verlaten van de publieksruimte.
  • We willen je vragen om toiletbezoek te beperken.
  • Er is geen garderobe. Neem je jas mee naar je stoel.
  • Volg de aanwijzingen van onze medewerkers.
  • We hebben onze toegangsprijzen aangepast in verband met de bijkomende kosten voor de omstandigheden. We vragen hiervoor je begrip.
  • Let een beetje op elkaar, geef elkaar de ruimte en geniet van de voorstelling.
Voorstelling op locatie

Je kan ons ook inhuren om de voorstelling bij jou op locatie te spelen! Mail voor de mogelijkheden naar info@kamertheater.nl.

Voor en achter de schermen

Manja Bedner

Manja Bedner

Schrijfster / Actrice / Producent

Sinds het afronden van Toneelschool Maastricht en de studie Theaterwetenschappen aan de UVA werk ik vanuit mijn eigen theater en bedrijf ‘Het Kamertheater’; in de rol van actrice, regisseur, schrijver, programmeur, producent, docent en coach. “De Heks van Almen” is een enorme uitdaging. Ik schrijf de tekst in samenwerking met dramaturg en regisseur Heleen. Daarnaast neem ik de rol van ‘de heks’ op mij in de voorstelling. Ik heb nog nooit een voorstelling gemaakt waarvan de inhoud mij zo diep raakte als deze. Ik hoop van harte dat deze voorstelling veel vrouwen en vooral jonge vrouwen, die nog een hele toekomst voor zich hebben, zal inspireren!

Heleen Verburg

Heleen Verburg

Regisseur / Dramaturg

Ik ben (toneel)schrijfster en maak al zo’n dertig jaar theater voor jeugd en volwassenen. Vorige zomer schreef ik een openluchttheaterstuk voor museum Bokrijk in het kader van de Internationale tentoonstelling ‘De Wereld van Bruegel’. Deze zomer ligt er weer zo’n prachtig historisch uitgangspunt voor ‘De heks van Almen’, waarvoor ik de regie en de dramaturgie doe. Ik verheug me enorm op het inzichtelijk maken van de realiteit van de heksenvervolgingen toen en de gevolgen daarvan voor ons leven nu, in de prachtige setting van het oude kerkplein.

Julia Bedner

Julia Bedner

Actrice / Violist / Co-producent

Aan het conservatorium Utrecht, waar ik mij specialiseer in de cross-over tussen theater en muziek, studeer ik zang en viool. Als dochter van Manja was ik vanaf het begin nauw betrokken bij de productie, in eerste instantie als violiste en co-producent, later heb ik ook de rol van de dochter in het toneelstuk op me genomen. Heel bijzonder om dit als moeder en dochter te spelen. Voor mij gaat de voorstelling over het ontwikkelen van je eigen talenten en krachten, spiritualiteit en gaan staan voor onze gezamenlijke toekomst. Een helende en transformerende productie, zeker voor vrouwen van mijn leeftijd! Ik ben dankbaar dat ik onderdeel ben van het team waar we dat mee neer kunnen zetten. 

Ilan Bedner

Ilan Bedner

Componist

Voor het vorige project van Theatermakers Achterhoek, De Laatste Kus, heb ik met veel plezier de muziek geschreven. Ik heb gestudeerd aan het Conservatorium in Amsterdam en heb in de loop der jaren veel ervaring opgedaan met uiteenlopende stijlen, zoals klassiek, jazz, filmmuziek, pop en elektronisch. De Heks van Almen is een compleet nieuwe uitdaging. De muziek schrijf ik voor een strijkkwartet. Om de gevoelens van de personages zo goed mogelijk over te brengen zijn we momenteel volop aan het experimenten met nieuwe technieken. Neem vooral een kijkje op mijn facebookpagina.

Noa Broodman

Noa Broodman

Decor

Mijn passie is ontwerpen en creëren, hier hou ik mij dan ook in het dagelijks leven graag mee bezig. Ik studeer in Zwolle aan het Cibap: Decoratie en Restauratie schilder. Naast mijn studie vind ik het ook heel fijn om voor mijzelf te schilderen: ik kan al mijn gevoelens en gedachten erin kwijt. Het is voor mij de ultieme uitlaatklep. Door Manja ben ik gevraagd om het achterdoek te schilderen voor De Heks van Almen. Mijn antwoord was gelijk ‘ja’: het leek mij een super ervaring om mee te mogen werken aan het decor. De verbranding van Aleyda is zo’n ingrijpende gebeurtenis geweest, het raakt me en daarom was er geen sprake van twijfel. In overleg met regisseur Heleen zijn we tot een heel mooi achterdoek gekomen. Op mijn website kun je meer van mijn werk bekijken!

Elvire Trijsburg

Elvire Trijsburg

Kostuummaakster

Bij Museum STAAL raakte ik met Manja in gesprek over De Heks van Almen. Mijn man Jacobus is conservator voor de gelijknamige tentoonstelling die momenteel in het museum loopt, dus zo kwam ik Manja tegen. Ik heb al ruim vijftien jaar ervaring met het maken van Middeleeuwse kleding bij de reenectament groep Het Woud der Verwachting. Het leek me daarom een bijzondere ervaring om de kostuums voor de voorstelling te maken. Het belangrijkste vind ik dat kostuums recht doen aan de historische werkelijkheid. Met behulp van historisch onderzoek probeer ik de kleding daarom zo authentiek mogelijk te maken.

Rodo Nijhoff

Rodo Nijhoff

Altviolist

Ik ben Rodo, student aan Het Utrechts Conservatorium. Samen met Julia en Myrthe zit ik in het kwartet Terra Nova. De Heks van Almen is voor mij een mooi en leerzaam project geweest. Voor het eerst heb ik in kwartetformatie nauw samengewerkt met een inspirerende componist, een opnameprofessional en de schrijfster/speelster van dit toneelstuk. Al deze nieuwe zaken zijn voor mij erg verfrissend geweest en hebben mij veel energie gegeven in deze spannende tijd.

Myrthe van der Mullen

Myrthe van der Mullen

Violist

Ik ben Myrthe, ik studeer viool aan het conservatorium van Utrecht bij Lis Perry. Ik geniet heel erg van het samenspelen, in welke vorm dan ook. Bijvoorbeeld van het spelen in een symfonisch orkest. In de Heks van Almen had ik echter een hele andere rol, als deel van een kwartet. Het was een mooie uitdaging om het verhaal te kunnen vertellen via de muziek die er speciaal voor geschreven was. Een ervaring waarin we diep konden duiken in de verschillende emoties van het toneelstuk.

Gied van Oorschot

Gied van Oorschot

Cellist

Momenteel ben ik masterstudent aan het Conservatorium van Amsterdam. Ik maak deel uit van zowel symfonische als kamermuziekbezettingen en heb ervaring als solist. De muziek die ik speel komt uit alle stijlperiodes; van barok tot hedendaagse composities. Naast het bespelen van een modern instrument word ik ook onderwezen in het bespelen van de barokcello. Om mee te werken aan de muziek voor De Heks van Almen was een leuke uitstap van waar ik gewoonlijk mee bezig ben in de muziek. Ik denk dat door de professionele en fijne samenwerking tussen de ensembleleden en de veelzijdige componist we tot een schitterend resultaat zijn gekomen die de voorstelling extra dramatische kracht zal bijzetten.

Sabine Wernink

Sabine Wernink

Wolkunstenares

Sinds enkele jaren doe ik regelmatig vrijwilligerswerk voor Het Kamertheater. Zo help ik vaak met het onderhouden van de omgeving, want ik vind het heerlijk om in de buitenlucht te werken. Ik ben opgegroeid in de Pyreneeën dus ik voel me echt op mijn plek op het erf van Het Kamertheater, gelegen tussen prachtige bossen en weilanden. Uit mijn tijd in de Pyreneeën stamt ook mijn interesse voor wol en spinnen. Voor De Heks van Almen spin ik wol die afkomstig is van de Almense boerderij De Hulshof. De gesponnen wol wordt gebruikt voor de kousen van personages uit het toneelstuk.

Roseanne Trijsburg

Roseanne Trijsburg

Gesprekleidster

Ik ben Roseanne en ik ben 21 jaar. Ik wil me inzetten voor gelijkheid, bewustwording en saamhorigheid. Na de voorstelling zal ik de nabespreking begeleiden: een dialoog tussen het publiek waar ervaringen worden gedeeld. Tevens komen thema’s zoals mensen- en vrouwenrechten naar voren. Het is ontzettend bijzonder hoe iedereen (man, vrouw, jong, oud) door deze productie bij elkaar komt. Ik hoop dat we deze band verder kunnen versterken door de dialoog en naderhand een ervaring rijker zijn.

Rob van Hilten

Rob van Hilten

Producent

In het dagelijks leven werk ik als organisatieadviseur in de publieke sector. Voor De Heks van Almen ben ik als producent werkzaam. Deze voorstelling ligt me nauw aan het hart. Dat de heksenverbrandingen hebben plaatsgevonden vind ik echt bizar. Ik kan me boos maken over onrechtvaardigheid. Het is me met de paplepel ingegoten dat gelijke rechten voor iedereen belangrijk zijn. Ik ben opgevoed door een alleenstaande, geëmancipeerde moeder dus emancipatie is altijd een belangrijk thema in mijn leven geweest.

Hanneke Huurnink

Hanneke Huurnink

Uitvoerend producent

Als autochtone Almenaar vind ik het een enorme eer om mee te mogen werken aan deze productie. Een stuk geschiedenis waar weinig Almenaren bekend mee zijn maar wat erg belangrijk is om te vertellen. Om met dit stuk Aleyda in ere te kunnen herstellen vind ik zo waardevol. Mijn werk als uitvoerend producent is uitdagend en super leerzaam. Het is bizar wat het stuk tot nu toe al teweeg heeft gebracht en ik kijk uit naar de toekomst. Ik hoop dat velen ons blijven volgen want er liggen nog veel mooie plannen in het verschiet!

Manon Vonkeman

Manon Vonkeman

PR

Sinds april 2019 doe ik met veel plezier vrijwilligerswerk bij Het Kamertheater. Zodoende ben ik ook betrokken geraakt bij dit bijzondere project. Samen met Hanneke verzorg ik de PR, wat betekent dat we onder andere de nieuwsbrief schrijven, beeldmateriaal maken en leuke sociale media berichten mogen bedenken. Zo kunnen we Aleyda’s verhaal aan heel Nederland laten horen en ons sterk maken voor de kracht van vrouwen.

Help ons De Heks van Almen verder te spelen

De Heks van Almen is een bijzonder verhaal dat verder verteld wil worden. Onze droom is om op álle plekken in Nederland waar mensen als heks zijn geëxecuteerd deze voorstelling te spelen. Zij allen verdienen eerherstel. De heksenvervolgingen zijn een sterk onderbelicht stuk van onze geschiedenis, terwijl de gevolgen diep merkbaar zijn in onze huidige maatschappij. Door met De Heks van Almen het land in te trekken, kunnen wij dit bewustzijn verder verspreiden. Om dit te realiseren hebben wij jouw hulp nodig!

Theaters in Nederland hadden het al zwaar te verduren, zeker gezelschappen zonder vaste overheidssteun, zoals wij. Het was kantje boord of wij De Heks van Almen überhaupt konden gaan maken, en alleen het geloof dat wij dit verhaal móeten vertellen heeft ons hier gekregen. De coronacrisis heeft ons gedwongen heel creatief te zijn. Het zal voor ons slechts mogelijk blijven om het verhaal van De Heks van Almen verder te vertellen met jouw hulp.

Wil je ons helpen bij het verder spelen van de voorstelling? Sluit je dan bij ons aan als ‘vriendin/vriend van de Heks’.

Als vriendin/vriend steun je de productie met een door jou gekozen geldbedrag, dat aftrekbaar is van de belasting – wij hebben een culturele ANBI-status. Particulieren trekken giften voor 125% af, ondernemers voor 150%.

Bovendien krijg je toegang tot een speciale nieuwsbrief waarin wij je op de hoogte houden van de vorderingen en uitwisselingen met ons en andere vriendinnen/vrienden.

Je kan ons steunen door een bedrag over te maken op de rekening van stichting Theatermakers Achterhoek te Almen: NL 26 TRIO 0379 6174 12

En stuur een bericht naar info@kamertheater.nl, dan sturen wij je de nieuwsbrief toe.

Wij gebruiken jouw bijdrage voor:
€ 20 – eten voor de crew op één voorstellingsavond
€ 50 – de podiumkar naar de locatie brengen
€ 100 – met vijf speellocaties onderhandelen
€ 250 – reparatie van een wiel van de podiumkar (ze moeten alle vier!)
€ 500 – lezing met de makers over de voorstelling bij u op locatie
€ 1.000 – een set zendermicrofoons aanschaffen
€ 3.500 – totale kosten van een voorstelling met live strijkkwartet
€ 5.000 – website voor De Heks van Almen
€10.000 – aanschaf eigen geluids- en lichtapparatuur

Risicodragende financiële participanten
Vanaf € 2000 is het mogelijk om risicodragend financieel te participeren. Wij gebruiken jouw investering om de voorstelling te verkopen en kosten voor te financieren. Ons doel is jouw inleg terug te betalen. Mocht dat niet lukken dan wordt het verlies omgezet in een gift, die dan aftrekbaar wordt. Neem voor meer informatie hierover contact met ons op: info@kamertheater.nl of 0575-760030.

Voor meer informatie kan je uiteraard ook een e-mail sturen naar info@kamertheater.nl

Boekenlijst

Verschillende liefhebbers hebben ons gevraagd om een boekenlijst van alle werken die wij hebben gebruikt bij de research voor de voorstelling. Ben je ook benieuwd? Je kan de lijst hier bekijken: De Heks van Almen – Boekenlijst.

Theatermakers Achterhoek

Sinds 2018 huisvest Het Kamertheater: Theatermakers Achterhoek. De groep maakt voorstellingen over thema’s en onderwerpen die met de Achterhoek verbonden zijn.

De – zeer succesvol ontvangen eerste voorstelling – ‘De Laatste Kus’ (voorjaar 2018) heeft in augustus 2019 een reprise beleefd met een herhaling van De Staring Route en diverse optredens elders in de Achterhoek en daarbuiten.